Bir USB belleği yanlışlıkla biçimlendirmek ya da "Dosyayı kalıcı olarak silmek istiyor musunuz?" sorusuna düşünmeden onay vermek, çoğu kullanıcının en az bir kez yaşadığı bir kaza. İyi haber şu: silme işlemi verinin kendisini değil, dosya sistemindeki kaydını yok eder. Kötü haber ise her usb veri kurtarma programı aynı senaryoda aynı sonucu vermez. Bir araç dosya adlarını korurken diğeri isimsiz bloklar döker; biri FAT32'de mükemmel çalışırken exFAT'te tıkanır. Aşağıda popüler seçenekleri teknik davranışlarına göre karşılaştırıyor, hangi durumda hangisini seçmeniz gerektiğini netleştiriyoruz.
Yazılımları yan yana koymadan önce hangi tekniği kullandıklarını anlamak gerekir, çünkü fiyat farkının büyük bölümü arayüzden değil motor mimarisinden gelir.
Bu yöntem FAT32, exFAT veya NTFS tablolarındaki "silindi" işaretli girdileri okur. Avantajı büyük: dosya adı, klasör yapısı, oluşturma tarihi ve tam boyut bilgisi korunur. Recuva'nın hızlı taraması, EaseUS'un ilk geçişi ve DMDE'nin dizin ağacı görünümü temelde bunu yapar. Sınırı ise nettir; belleği biçimlendirdiyseniz ya da tablo bozulduysa okuyacak metadata kalmamıştır.
Burada program tablolara bakmaz, sektörleri baştan sona okuyup dosya başlıklarını arar: JPEG'in FF D8 imzası, PDF'in %PDF girişi, ZIP'in PK işareti gibi. PhotoRec bu yaklaşımın saf örneğidir. Dosya adları kaybolur, çıktı "f0012345.jpg" biçiminde gelir, ama biçimlendirilmiş bellekte tek şansınız genellikle budur. Parçalanmış (fragmented) dosyalarda ise imza taraması yalnızca ilk parçayı doğru yakalar, gerisi bozuk kaydedilir.
Ciddi araçları amatörlerden ayıran özellik budur. Bellek okuma hatası veriyorsa doğrudan üzerinde çalışmak riskli; önce birebir imaj alınır, kurtarma bu imaj dosyası üzerinde denenir. R-Studio, DMDE ve ddrescue bu işi kötü sektörleri atlayarak yapabilir. Recuva'da böyle bir katman yoktur.
| Program | Motor | Ücretsiz sürüm sınırı | En güçlü olduğu senaryo | Zayıf yönü |
|---|---|---|---|---|
| Recuva | Metadata + basit imza | Boyut sınırı yok | Yakın zamanda silinmiş dosyalar | Biçimlendirme ve bozuk tablo |
| EaseUS Data Recovery Wizard | Metadata + gelişmiş imza | Kurtarma kotası var | Biçimlendirilmiş exFAT/NTFS bellekler | Ücretli sürüm maliyeti |
| PhotoRec / TestDisk | Saf imza + bölüm onarımı | Tamamen ücretsiz, açık kaynak | Fotoğraf ve video kurtarma | Dosya adları kaybolur, arayüz zor |
| DMDE | Metadata + sektör düzeyi | Aynı anda tek klasör | Bozulmuş bölüm tablosu | Öğrenme eğrisi yüksek |
| Disk Drill | Hibrit | Windows'ta genelde önizleme | Hızlı sonuç, temiz arayüz | Derin kontrol az |
| R-Studio | Profesyonel hibrit + RAID | Küçük dosyalarla kısıtlı | Ağır hasarlı ortamlar | Fiyat ve karmaşıklık |
Dosyayı beş dakika önce Shift+Delete ile sildiyseniz ve bellek o zamandan beri hiç kullanılmadıysa, Recuva'nın hızlı taraması işi bitirir. Sonuç listesindeki yeşil/turuncu/kırmızı durum göstergesi, üzerine yazılma olasılığı hakkında hızlı bir sezgi verir. Ücretsiz sürümde boyut kotası olmaması onu ilk denenecek araç yapar. Silinmiş dosyaları kurtarma rehberimizdeki genel adımlar da aynı mantığa dayanır: yazma işlemini durdur, sonra tara.
Bellek "biçimlendirmeniz gerekiyor" uyarısı veriyorsa metadata büyük ölçüde gitmiştir. EaseUS'un derin taraması burada Recuva'dan belirgin biçimde daha fazla dosya bulur, özellikle Office belgeleri ve RAW fotoğraf formatlarında imza kütüphanesi geniştir. Ücretli sürüme geçmek istemiyorsanız DMDE ile aynı bölümü açıp dizin yapısını manuel gezmeyi deneyin; ücretsiz sürüm sınırı klasör bazlı olduğu için kritik klasörü tek seferde çıkarmak mümkündür.
Bellek takıldığında bilgisayar donuyor, kopyalama %2'de duruyor ya da denetleyici ısınıyorsa taramayı doğrudan cihaz üzerinde tekrarlamak veri kaybını kalıcılaştırır. Bu noktada yapılacak ilk iş imaj almak. Okuma hataları çok yoğunsa yazılımla uğraşmayı bırakıp fiziksel çözümlere yönelmek daha akılcı; USB bellek ve har